Verhaallijn en premisse, de basis van je boek

Een boek begint bij een idee. Een verhaallijn, een personage, een omgeving … voor iedere schrijver begint het anders. Maar hoe bouw je iets op? Waar haal je dat eerste idee vandaan? En hoe zet je dat idee om in een verhaallijn met een bijpassend plot? Je leest het in dit blog.

Verhaallijn en premisse, basis van je boek

Inspiratie voor je verhaallijn

Misschien heb je al een idee, maar kom je niet verder. Of misschien ben je nog helemaal blanco en weet je niet waar je moet beginnen. Ga dan eerst op zoek naar inspiratie. Om ideeën op te doen of verder te borduren op dat ene kleine idee dat je al hebt. Maar waar vind je die inspiratie? Daar zijn ontelbaar veel bronnen voor, maar laten we beginnen met drie suggesties.

Inspiratie uit dromen

In je dromen ben je misschien wel het meest creatief als het gaat om verhaallijnen bedenken. Niets staat je in de weg, geen belemmerende gedachten en alles is mogelijk. Zo word je vast wel eens wakker met de meest bizarre verhalen nog vaag in je geheugen. Pak pen en papier en schrijf de flarden op die jij je nog herinnert. Zo kunnen je mooiste of – als je een nachtmerrie had – meest spannende verhaallijnen ontstaan.

Inspiratie om je heen

Wat speelt er zich allemaal af in je eigen leven of dat van de mensen om je heen? Luister eens naar de verhalen van je familie, vrienden of juist van mensen die je niet (goed) kent, bijvoorbeeld in de krant, op tv of online. Zo liggen de meest uiteenlopende verhalen voor het oprapen. Misschien haal jij je inspiratie wel uit het verhaal over de drugsverslaafde die weer op het rechte pad beland, de zoektocht naar de vermiste oudere man of het ongeluk dat twee straten verderop gebeurde. Richt je op de meest opvallende elementen, combineer verschillende (elementen uit) verhalen en laat je fantasie de vrije loop.

Inspiratie uit muziek

Nee, je hoeft geen zoetsappig verhaal te schrijven naar aanleiding van het zoveelste liefdesliedje. Muziek kan je ook op andere manieren inspireren. Luister bijvoorbeeld eens naar klassieke muziek en richt je op een specifiek stuk. Klinkt het vrolijk, verdrietig, spannend? Wat zegt het tempo je over het verhaal? Welke emoties zou je aan het stuk koppelen? Wat voor rollen spelen de verschillende instrumenten? Als je daar personages aan zou moeten koppelen, hoe zouden ze eruitzien, klinken en zich gedragen? Niet de makkelijkste opdracht, maar een leuke om eens helemaal blanco te beginnen.

Heb je niet zoveel met klassieke muziek? Probeer het dan bijvoorbeeld eens met nummers in een taal die je niet spreekt. Zo vroeg iemand mij ooit te raden waar een nummer over ging dat in het Hindi werd gezongen. Ik verstond er geen woord van, maar de toon, het tempo, de zang … alles bij elkaar wist ik er een gedetailleerd verhaal over een verloren liefde aan te koppelen dat ook nog eens exact bleek te zijn waar het nummer over ging. Zo’n verhaal zou zomaar de basis van jouw verhaallijn kunnen worden.

Van verhaallijn naar premisse

Een van de meest bekende methodes om vanuit een verhaallijn je plot te bepalen is om je verhaallijn terug te brengen naar één zin. Zo’n zin wordt ook wel een premisse of een basisidee genoemd en is dé manier om alle spanning van je verhaallijn samen te vatten in zo’n tien tot vijfentwintig woorden. Zie het als een pitch waarmee je jouw potentiële lezers, maar ook jezelf overtuigt van de kracht van je eigen idee. Belangrijk daarbij is wel dat alle ingrediënten aanwezig zijn. Anders loopt je verhaal al snel dood.

Vier ingrediënten van een basisidee

Volgens Amerikaans literair agent Donald Maass (schrijver van onder andere The Breakout Novelist en The Fire In Fiction) moet je basisidee voldoen aan vier voorwaarden: geloofwaardigheid, originaliteit, emotionele aantrekkingskracht en conflict. Hoe geloofwaardig is jouw verhaal en is het origineler dan menig ander? Voelen jij en je lezer een aantrekkingskracht tot het verhaal? En misschien wel de belangrijkste: welk conflict speelt een rol in jouw verhaal?

Het conflict in jouw verhaallijn

Conflict speelt een grote rol in een sterk verhaal. Mensen maken ruzie, vriendschappen lopen ten einde, families vallen uit elkaar, levens worden bedreigd … Zodra je lezer in een premisse drama voelt aankomen, begint zijn of haar fantasie direct te werken. Zie het bedenken van conflict in jouw verhaal daarom als een van je belangrijkste taken. Stel jezelf bijvoorbeeld eens de volgende vragen:

  • Wie zijn je hoofdpersonages en wat willen ze?
  • Wie of wat staat hen daarbij in de weg?
  • Is er sprake van wantrouwen en zo ja, op welk gebied?
  • Spelen tegenstrijdige belangen een rol en zo ja, hoe?
  • Hoe zou de situatie kunnen ontsporen?

De antwoorden op deze vragen zijn vooral van belang voor jou als schrijver. Beantwoord ze voor jezelf, niet in je premisse. In je basisidee is het juist de kunst om vragen op te roepen bij je lezer en diens fantasie te prikkelen.

Van premisse tot boek

Zit er genoeg conflict in je plot dan beïnvloedt dat je complete verhaal. Je personages gaan zich anders gedragen, ze maken meer mee en komen misschien wel tegenover elkaar te staan. Zo ontstaat er een keten van gebeurtenissen die je zal begeleiden tot een goed boek.

Begin dus vandaag nog aan je plot. Een kleine stap, die grote impact kan hebben. Herschrijf je premisse keer op keer, schaaf vooral aan de omstandigheden en voeg zo meer spanning toe. Dat zal je gehele schrijfproces bevorderen.

Loop je vast tijdens het schrijven? Dan helpen deze artikelen je misschien weer op weg:

Over de auteur

Ik lees en schrijf de hele dag door. Als blogger voor NLtraveler.com, als freelance tekstschrijver en online redacteur onder de naam Mavando en ook hier voor Queesten Boekproducties. Naast muziekfreak en reisjunkie ben ik een enorme boekenfan. Met name non-fictie met een focus op zelfontwikkeling verslind ik momenteel, maar ook van romans, thrillers en fantasy kan ik genieten. Mijn leesstapel is dan ook groot, zoals bij velen.